Eylül 2026 / GÜNCEL.

Türkiye Uygulama Takibi #1 / KAVALA v. TÜRKİYE: 

 

16 Eylül’de, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, cezaevinde tutulan insan hakları savunucusu Osman Kavala'yla ilgili Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanma durumunu inceledi.

Bakanlar Komitesi, Türkiye'den, Osman Kavala'nın serbest bırakılmasını ve mahkumiyetinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasını sağlayacak bireysel önlemler ile tekrarlayan insan hakları ihlallerinin temel nedenlerini ele alması gerekli genel önlemler hakkında bilgi istedi.

Kavala'nın serbest bırakılmasını daha önce defalarca talep ettiğinin altını çizen Komite, Aralık ayında bu konuda alınabilecek ek önlemleri değerlendirecek. Komite, AİHM’in, Kavala'nın mahkumiyetini hükümsüz ve geçersiz sayan yakın tarihli Kavala (no. 2) kararına da atıfta bulundu. Türkiye'den, bu kararda tespit edilen yargı bağımsızlığına ilişkin sistemik sorunlar da dahil olmak üzere, yapısal sorunları ele alan bir eylem planı sunmasını istedi. Sunulması halinde bu plan Komite tarafından Mart 2027 toplantısında incelenecek.

Osman Kavala, 3 bağlayıcı AİHM kararına rağmen 2017'den beri hukuksuz bir şekilde özgürlüğünden yoksun bırakılıyor. Bu hukuka aykırılık derhal son bulmalı ve Türkiye, muhalefeti susturmak amacıyla ceza hukukunun araçsallaştırılmasına son verecek önlemler almalıdır.

Bakanlar Komitesi'nin kararını buradan okuyabilirsiniz:

https://rm.coe.int/09125948802da47f

​

Türkiye Uygulama Takibi #2 / DEMİRTAŞ (2) & YÜKSEKDAĞ KARARLARI: 

 

16 Eylül'de Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Türkiye'nin, muhalefet milletvekillerinin siyasi saiklerle özgürlüğünden yoksun bırakılmasına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Demirtaş (no. 2) ve Yüksekdağ Şenoğlu karar grubunun uygulanmasının denetlenmesi sürecine ilişkin bir karar yayımladı.

Komite, geçmiş dönem milletvekilleri ve HDP eş genel başkanları Selahattin Demirtaş ile Figen Yüksekdağ Şenoğlu'nun derhal serbest bırakılmasını bir kez daha talep etti ve Türkiye'ye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uygun şekilde milletvekillerinin siyasi ifade özgürlüğüne yönelik güvenceleri gereğince uygulaması çağrısında bulundu.

Demirtaş ve Yüksekdağ Şenoğlu, serbest bırakılmalarını emreden bağlayıcı AİHM kararlarına rağmen 2016'dan beri hukuka aykırı şekilde cezaevinde tutuluyor. Muhalif siyasetçiler derhal serbest bırakılmalı ve Türkiye'de muhalefete yönelik siyasi saiklerle gözaltı, tutuklama ve baskı uygulamalarına son verilmelidir.

Bakanlar Komitesi’nin kararını buradan okuyabilirsiniz:

https://rm.coe.int/09125948802d9bad

​

​

Türkiye Uygulama Takibi #3 / GURBAN GRUBU KARARLARI: 

 

Aralık ayında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, belirli suçlardan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilen mahpuslar için gözden geçirme öngörmeyen infaz rejimine ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Gurban karar grubunu Türkiye’nin ne ölçüde uyguladığını inceleyecek.

Bakanlar Komitesi, Gurban grubunu en son Eylül 2025 tarihli oturumunda ele almış, oluşturduğu ara kararda bu konuda herhangi bir önlem alınmamış olmasından duyduğu derin üzüntüyü dile getirmiş, Türkiye'yi kararların gereğini daha fazla gecikmeden yerine getirmek üzere harekete geçmeye çağırmıştı. Komite ilgili dönemde konuya dair bahsi geçen İnsan Hakları Eylem Planı, Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) feshi ve silahsızlandırılması süreci ile TBMM bünyesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun çalışmaları da dahil olmak üzere gerekli değişikliklere zemin oluşturabilecek imkanlara işaret ederek, yetkililerden Haziran 2026'ya kadar atılan adımlar konusunda bilgi vermeleri istemişti. Ancak Türkiye tarafından aradan geçen süreye rağmen herhangi bir adım atılmadı.

Türkiye Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını uygulama yükümlülüğünü yerine getirmeli, işkence ve kötü muamele yasağına uymalı ve belirli suç tiplerinden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilen mahpuslar için uygun bir gözden geçirme mekanizmasını derhal hayata geçirerek umut hakkına saygı göstermelidir.

Türkiye'nin bu konuda atması gereken adımları tartışan, gözden geçirme mekanizmasının taşıması gereken temel güvenceleri ortaya koyan, Demokrasi ve Dünyada İnsan Hakları İçin Avrupalı Avukatlar Birliği (ELDH), Demokrasi ve Uluslararası Hukuk Derneği (MAF-DAD) ve Londra Hukuk Grubu (LLG) ile birlikte Bakanlar Komitesi'ne sunduğumuz 2025 tarihli Kural 9.2 bildirimimize bu linkten ulaşabilirsiniz:

https://www.turkeylitigationsupport.com/tr/guncel/turkiye-umut-hakki-gurban-grubu-kararlari

Ara karar metni:
search.coe.int/cm/eng?i=09125948802873a4